Powrót

Jacek Leociak

Historyk literatury, prof. dr hab., Pracownia Poetyki Teoretycznej Instytutu Badań Literackich PAN, kierownik Zespołu Badań nad Literatura Zagłady IBL PAN, Centrum Badań nad Zagładą Żydów przy Instytucie Filozofii i Socjologii PAN

Urodzony 1957 r. w Warszawie. Ukończył Wydział Polonistyki UW (1981). W latach 1981-1997 pracował na Wydziale Polonistyki UW. Doktorat obronił (1996) w Instytucie Badań Literackich PAN (promotor: prof. Michał Głowiński): „Tekst wobec Zagłady. O relacjach z getta warszawskiego.”

Zainteresowania badawcze:

Opis poetyki świadectw doświadczeń granicznych (szczególnie doświadczenia Holokaustu) oraz analiza form reprezentacji tych doświadczeń: ukazywanie różnych perspektyw, gatunków i typów dyskursu (narracje ofiar, sprawców, obserwatorów; literatura dokumentu osobistego, literatura piękna, dokumentacja fotograficzna).

Książki:

Ważniejsze artykuły:

  • »Strzaskana całość« – Norwid o Żydach, „Teksty Drugie” 1992, nr 5
  • Sztuka czytania gazety. Legalna prasa okupacyjna: Landau i Jakub, „Teksty Drugie” 1998 nr 3.
  • In the Shadows of Annihilation: Literrary Whitness to the Holocaust, w: “Polish Literature in the Twentieth Century”, ed. by M. Baran, M. P. Markowski, K. Andrusz, Kraków 2000.
  • »Zraniona pamięć«. Rocznice powstania w getcie warszawskim w prasie polskiej 1944 – 1989, w: „Literatura polska wobec Zagłady”, pod red. A. Brodzkiej, D. Krawczyńskiej, J. Leociaka, Warszawa 2000, s. 29-49.
  • „Holokaust – liczenie ofiar (casus samobójstwo), w: „Zagłada Żydów. Pamięć narodowa a pisanie historii w Polsce i we Francji”, pod redakcją Barbary Engelking, Jacka Leociaka, Dariusza Libionki, Anny Ziębińskiej-Witek, Wydawnictwo Uniwersytetu Marie Curie-Skłodowskiej, Lublin 2006, s. 91-119.
  • „Mówić czy milczeć? O (nie)wyrażalności doświadczenia Holokaustu i (nie)możności jego zapisu”, w: “Literatura i wiedza”, pod red. Włodzimierza Boleckiego i Elżbiety Dąbrowskiej, IBL PAN Wydawnictwo, Warszawa 2006, s. 371-386
  • “Les dilemmes moraux de la collaboration des conceils Juifs avec les autorités Allemandes dans les ghettos de l’Europe occupé” (Moralne dylematy współpracy Judenratów z władzami niemieckimi w gettach okupowanej Europy), „Revue d’histoire de la Shoah”, No 185, Juillet-Décembre 2006.
  • „Wizerunek Polaków w zapisach Żydów z dystryktu warszawskiego”, w: „Prowincja noc. Życie i zagłada Żydów w dystrykcie warszawskim”, red. Barbara Engelking, Jacek Leociak i Dariusz Libionka, Wydawnictwo IFiS PAN,Warszawa 2007, s. 373-443.
  • „Jeśli zdążę, napiszę apologię wszy. O insektach w tekstach Korczaka”, „Res Publica Nowa”, wiosna/lato 2008, 192/rok XXI, s. 84-92.
  • „Instrumentalizacja Zagłady w dyskursie marcowym”, „Kwartalnik Historii Żydów”, grudzień 2008, nr 4 (228), s. 447-458
  • „Deszcz ognia i siarki. Wokół »Luftkireg Und Literature« W. G.Sebalda“, „Przegląd Polityczny“ nr 95, 2009, s. 50-53.
  • „Liczba ofiar jako metafora w dyskursie publicznym o Zagładzie”, w: „Polska 1939-1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami”, pod redakcją Wojciecha Materskiego i Tomasza Szaroty, Warszawa 2009, s. 51-61.
  • „O nadużyciach w badaniach nad doświadczeniem Zagłady”, „Zagłada Żydów. Studia i materiały”, 2010, tom 6, s. 9-18.
  • Ścieżka losu. O pewnym literackim świadectwie wędrówki w poszukiwaniu ratunku, w: Zarys krajobrazu. Wieś polska wobec Żydów 1942-1945, pod red. Barbary Engelking i Jana Grabowskiego, Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, Warszawa 2011.
  • La fin de l’ère de la memoire, „Revue d’histoire de la Shoah”, n° 197, Juillet-Décembre 2012.
  • Literatura dokumentu osobistego (1939-1945) oraz Literatura dokumentu osobistego (1945-1968), w: Literatura polska wobec Zagłady (1939-1968), pod red. Sławomira Buryły, Doroty Krawczyńskiej i Jacka Leociaka, Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN, Warszawa 2012.
  • Miłosz patrzy na getto. Paradoksy bliskości i oddalenia w doświadczeniu przestrzeni okupacyjnej, w: Warszawa Miłosza, red. Marek Zaleski, Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN, Warszawa 2013.
  • Między pisarstwem historycznym a dyskursem wystawienniczym. (Kilka refleksji z perspektywy współautora Galerii Zagłady w Muzeum Historii Żydów Polskich w Warszawie), w: Historia – dziś. Teoretyczne problemy wiedzy o przeszłości, pod red. Ewy Domańskiej, Rafała Stobieckiego, Tomasza Wiślicza, Universitas,  Kraków 2014, s. 229-239.
  • Historiografia wezikaron , w: Historia mitnageszet  wekijum meszutaf. Perspektiwot hadaszot al hamifgasz hajehudi-polani, red. Daniel Blatman, The Hebrew Univerity  Magnes  Press, Jerusalem 2014.
  • „Poor Christians Writers Look at the Ghetto”. Polish Testimonies on the Holocaust from Occupied Warsaw, “Yad Vashem Studies”, 2015, nr 1(41)
  • „Złoto zaczęło płakać krwawymi łzami”. Wokół motywów popiołu i złota w poezji Tadeusza Różewicza, „Konteksty. Antropologia kultury – Etnografia – Sztuka” 2015 nr 4.

Prace edytorskie:

  • Norwidowskie fraszki (?), red. J. Leociak, Warszawa 1996 (wstęp i redakcja)
  • Literatura polska wobec Zagłady, pod red. A. Brodzkiej, D. Krawczyńskiej, J. Leociaka, Warszawa 2000 (współredakcja oraz wstęp)
  • Zagłada Żydów. Pamięć narodowa a pisanie historii w Polsce i we Francji, pod redakcją Barbary Engelking-Boni, Jacka Leociaka, Dariusza Libionki, Anny Ziębińskiej-Witek, Wydawnictwo Uniwersytetu Marie Curie-Skłodowskiej, Lublin 2006
  • Prowincja noc. Życie i zagłada Żydów w dystrykcie warszawskim, red. Barbara Engelking, Jacek Leociak i Dariusz Libionka, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2007
  • Literatura polska wobec Zagłady (1939-1968), pod red. Sławomira Buryły, Doroty Krawczyńskiej i Jacka Leociaka, Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN, Warszawa 2012 

Ważniejsze prace w przygotowaniu:

  • Praca nad książką Biografie ulic. (Wydawca: Dom Spotkań z Historią).
  • Praca nad antologią tekstów z Archiwum Ringelbluma (wspólnie z Martą Janczewską). (Wydawca: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, seria Biblioteka Narodowa)
  • Praca nad publikacją Literatura dokumentu osobistego po 1968 roku (w ramach kierowanego przeze mnie projektu badawczego Literatura polska wobec Zagłady po 1968 roku (wydawca: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich PAN)
Centrum Badań
nad Zagładą Żydów
IFiS PAN
ul. Nowy Świat 72,
00-330 Warszawa;

Pałac Staszica pok. 160