Prezentujemy kolejny. 20. już, jubileuszowy numer rocznika „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” w formule ONLINE FIRST – Open Acces. Tematem przewodnim nowego tomu czasopisma „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” jest szeroko pojęty temat PSYCHOLOGIA a ZAGŁADA.
Zagłada Żydów. Studia i Materiały
pismo Centrum Badań nad Zagładą Żydów
nr. 18 R. 2022
ISSN: 1895-247X eISSN: 2657-3571 DOI:10.32927
Owtarty dostęp: www.zagladazydow.pl
Wiodącą tematyką tego numeru jest spotkanie psychologii z historią. Michał Bilewicz i Karolina Marcinkowska opisują ewolucję rozumienia zachowań ofiar, sprawców i świadków w psychologii społecznej. France Grenaudier-Klijn analizuje źródła pisarstwa Anny Langfus, a Stanley S. Seidner bada okupacyjne traumy Dawida Wdowińskiego. Katarzyna Prot-Klinger i Krzysztof Szwajca podejmują temat terapii ocalałych. W numerze znalazła się również analiza postaw Piusa XII oraz dyplomacji watykańskiej wobec informacji o eksterminacji Żydów w latach 1942-1943, autorstwa Moniki Stolarczyk-Bilardie.
W numerze działy:
- In Memoriam
- Studia
- Zagłada i Psychologia
- Materiały
- Punkty Widzenia
- Z warsztatów badawczych
- Upamiętnienia Zagłady
- Omówienia
- Recenzje
A w nich:
In memoriam
- Aleks Dancyg [Robert Szuchta]
Studia
- Monika Stolarczyk-Bilardie, „Skoro Stolica Apostolska w 1942 wiedziała o tych wszystkich rzeczach, to dlaczego nie wykrzyczała [tego] światu?” Watykan wobec Zagłady: informacje z okupowanej Polski i ich odbiór za Spiżową Bramą, 1941–1943
- Aleksandra Bańkowska, Między odpowiedzialnością a bezsilnością, ofiarnością a pokusą. Pracownicy opieki społecznej w getcie warszawskim wobec podopiecznych i petentów
- Justyna Kowalska-Leder, Trzy modele zaufania wobec nie-Żydów po aryjskiej stronie
- Jan Olaszek, Żydzi i armia Andersa. Przypadek Romana Zimanda
Zagłada i psychologia
- Stanley S. Seidner, W cieniu historii i patologii. Dylemat Dawida Wdowińskiego
- Michał Bilewicz, Karolina Marcinkowska, Społeczna psychologia Holokaustu: od naiwnego sytuacjonizmu do zrozumienia roli ideologii
- France Grenaudier-Klijn, Gniew jako opór, gniew jako jaźń w Le Sel et le Soufre oraz Les Bagages de Sable Anny Langfus
- Anne-Christin Klotz, Jasmin Spiegel, „To nie jest czas, by śnić?” Eksploracyjna lektura psychoanalityczno-historyczna wybranych snów na podstawie pamiętników ofiar Holokaustu w okupowanej Polsce (1939–1945)
- Victoria Van Orden Martinez, Emocje jako świadectwo. Aspekt psychologiczny składania przez ocalałych relacji przed komisją historyczną tuż po wojnie
- Katarzyna Prot-Klinger, Krzysztof Szwajca, Psychoterapia ocalałych z Holokaustu w Polsce po trzydziestu latach
Materiały
- Ks. Józef Kruszyński, O niemieckim terrorze wobec Żydów i Polaków w 1942 r. [oprac. Dariusz Libionka]
- „Czy może być jakieś odszkodowanie moralne za zatarcie wszelkich śladów tysiącletniego istnienia Żydów w Polsce?” Nieznane pisma Emanuela Ringelbluma z 1943 r. [oprac. Aleksandra Bańkowska, Maria Ferenc]
- Dziennik Pinkusa Blumenfelda [oprac. Barbara Engelking]
- „Przygody niebezpieczne i męczarnie”. Relacje dwóch kobiet o tym, jak przeżyły Zagładę na terenie powiatu biłgorajskiego dystryktu lubelskiego [oprac. Alina Skibińska]
- „Życie moje zacznie się od tego dnia, kiedy pisma od was otrzymam”. Korespondencja Żydów ocalałych z Zagłady na terenie ZSRR i poszukujących swoich bliskich w Polsce (1944–1945) [oprac. Karolina Ożóg]
Punkty widzenia
- Anna Wylegała, Niezauważony potencjał? Historia mówiona w polskich badaniach nad Zagładą
- Andrzej Leder, Nie da się ograniczyć przemocy
- Marcin Kula, Na defiladę – czy na psychoterapię? Michał Bilewicz, Traumaland. Polacy w cieniu przeszłości
Z warsztatów badawczych
- Marcin Przegiętka, Co o Zagładzie wiedział Adolf Gerteis, prezes Kolei Wschodniej?
- Stefan Michał Marcinkiewicz, Sammellager Bogusze (2 listopada 1942 – 3 stycznia 1943) jako przykład przejściowego obozu zbiorczego podczas akcji „Reinhardt” w okręgu białostockim
- Jakub Chmielewski, Postawy Polaków wobec Żydów w świetle okupacyjnych dokumentów na przykładzie dystryktu lubelskiego w latach 1941–1944
- Monika Polit, „O tym mógłby powiedzieć zastępca Starszego Gminy Żydowskiej Jakubowicz”. Postępowanie sądowe wobec Arona „Arka” Jakubowicza
- Agnieszka Kajczyk, Iwona Kurz, „Obraz typowy”. Album Zagłada Żydostwa Polskiego (1945)
- Klara Jackl, „Czy to ja…” Pamiętnik obrazkowy Henryka Becka z czasu wojny i Zagłady
- Bożena Szaynok, Opowieść Kościoła o ratowaniu Żydów (1944–1987)
Upamiętnienia Zagłady
- Zofia Wóycicka, W poszukiwaniu nowych sposobów na wyrażenie tego, co trudne do pojęcia. Muzea i miejsca pamięci poświęcone Zagładzie w XXI w.
- Nawojka Cieślińska-Lobkowicz, Nowe Muzeum Holokaustu w Amsterdamie
Omówienia
- Marta Tomczok, Literatura polska wobec Zagłady 2000–2024. Bilans subiektywny
- Eleonora Bergman, Archiwum Ringelbluma w 36 tomach – refleksje
Recenzje
- Natalia Judzińska, Lewa strona sali wykładowej. O instytucjonalizacji getta ławkowego w Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie [ Zofia Trębacz ]
- Historia rodzinna z Izbicy: Michał Rzeźnik, Piotr Rzeźnik – zdrajca z Izbicy [ Anna Bikont ]
- Avinoam J. Patt, The Jewish Heroes of Warsaw: The Afterlife of the Revolt [Tom Navon]
- Agnieszka Wierzcholska, Wspomnienia i kamienie. Życie i śmierć polsko-żydowskiego miasta Tarnów 1918–1956 [ Karolina Panz ]
- Joanna Sliwa, Jewish Childhood in Kraków: A Microhistory of the Holocaust [ Martyna Grądzka-Rejak]
- „To nie monografia, a raczej popularnonaukowe opracowanie z rygorem warsztatu, podstawy źródłowej, stanu badań”: Ryszard Kotarba, Żydzi Krakowa w dobie zagłady (ZAL/KL Plaszow) [Jacek Chrobaczyński]
- Andrew Kornbluth, The August Trials: The Holocaust and Postwar Justice in Poland [Justyna Koszarska-Szulc]
- Dieter Schenk, Witold Kulesza, Arthur Greiser. Biografia i proces namiestnika III Rzeszy w Kraju Warty [Andrzej Grzegorczyk]
- Magdalena Hułas (red.), współpraca Piotr Długołęcki, Polskie Dokumenty Dyplomatyczne 1942 [ Adam Puławski ]
- Yorai Linenberg, Jewish Soldiers in Nazi Captivity: American and British Prisoners of War during the Second World War [ Agnieszka Haska ]
- Krzysztof Rybak, Obrazowanie Zagłady. Narracje holokaustowe w polskiej literaturze XXI wieku dla dzieci i młodzieży [Katarzyna Tałuć]
- Jennifer V. Evans, Erica Fagen, Meghan Lundrigan, Holocaust Memory in the Digital Mediascape [Agnieszka Haska]
- Robert Szuchta, Piotr Trojański, Holokaust. (Nie)odrobiona lekcja historii [Mirosław Skrzypczyk]
